Okula yetmez, harca harca bitmez

Tam okullar açıldı diye heyecan yapacağım, okul harcamalarını yazacağım, birden eğitim gündemi “TEOG n’olacak?” konusuna savruldu. Ama inadım inat, yazacağım işte. Buyrun, ülkemizde ne harcanmış? Başka ülkeler ne kadar para savurmuş? Okuyup görelim.

Ülkemizde durum

Türkiye İstatistik Kurumu’nun sayfasından bulabildiğim en yakın istatistikler 2015 yılına ait. Bu istatistiklere bakıldığında bir önceki yıla (yani 2014’e göre) en çok harcama artışı %31 ile okul öncesi ve %24,6 ile ortaöğretim düzeyinde olmuş. Yine 2015 yılında toplam eğitim harcaması $49.551, öğrenci başına ise $2.375. Önceki yıllara ait verilere bakıldığında 2011’den beri hem toplam eğitim harcaması hem de öğrenci başına eğitim harcamasında her yıl artış görülüyor.

2015 yılında bu harcamaların %74,3’ü devlet tarafından finanse edilirken, hane halklarının yaptığı harcama payı ise %18,7 olmuş. En büyük eğitim harcaması hem devlette hem de özelde yüksek öğretime yapılmış.

Peki bu harcamaları neyle yapıyoruz? Elbette kredi kartlarıyla. Böylece kredi kartları, eğitim ve kırtasiye harcamaları için Eylül sonuna kadar kampanyalar oluşturuyorlar -ki daha fazla ve daha rahat harcayalım. Bayram, tatil derken üstüne bir de okul masraflarıyla kartları daha ne kadar şişecek? Onu da hesap kesim tarihinde göreceğiz.

Geçtiğimiz haftalarda Tüm Kırtasiyeciler Derneği (TÜKİD) Başkanı Vecdet Şendil’in açıklamalarını okumuşsunuzdur. Şendil, ülkemizde kırtasiye sektörünün yaklaşık 3,5-4 milyar dolar olduğu belirtti ve döviz kurlarının yanı sıra birçok ürüne gelen ilave gümrük vergilerinin de kırtasiye fiyatlarına yansıdığını söyledi.

Uluslararası kuruluşların yakın tarihli yakınlarda yaptıkları araştırmalar da okul harcamalarında ister ilkokul isterse yüksek okul düzeyinde olsun, hiçbir ülkede masraftan kaçınılmadığını gösteriyor. İlk araştırmaya göz atalım:

ABD

Deloitte’in yaptığı “Okula Dönüş Anketi”ne göre ABD’de her çocuk için yaklaşık $501 harcama yapılıyormuş. 2017 yılı için toplamda 27 milyar dolar harcama yapılması öngörülüyormuş. ABD’de -kreşten lise son sınıfa kadar- 29 milyon evde, 53 milyon öğrenci varmış.

Toptancılar ve ucuz fiyatlı perakendeciler okul alışverişi yapılan yer listesinde bu yıl ilk sıraları paylaşmışlar.

Alışveriş yapanların %57’si mağazaya gidip satın almayı seçse de, %21’i çevrimiçi alışveriş yapıyormuş. Mağazadan alışveriş yapanların bile öncesinde internetten araştırma yaptığı belirtiliyor. İnternet alışverişinde akıllı telefonunu kullananların sayısı gittikçe artsa da, bilgisayar üzerinden e-alışveriş yapanların sayısını henüz geçememiş.

En fazla harcama yapılan kategorilerin başında ortalama $104 ile okul gereçleri (%98) gelirken, onu ortalama $284 kıyafet ve aksesuar (%97), $307 bilgisayar ve donanım parçaları (%23) ve $254 elektronik cihazlar (%18) takip ediyor. Yine de kırtasiyeye ve bilgisayar ile donanıma yapılan harcamaların ortalamasında %4’lük bir düşüş görülüyor.

Ayrıca onlarda da bu dönem yapılan alışverişlerin %57’sinde ödeme yöntemi olarak banka kartı kullanılıyormuş.

ABD’de Temmuz-Ağustos aylarında erken alışveriş yapan bir kesim bulunuyormuş. Ayrıca okulların açılmasına ramak kala, daha nereden alışveriş yapacağına karar verememiş olan %22’lik bir grup tüketici de varmış. İşte hem bu erken alışverişçiler, hem de okul alışverişini son ana bırakanlar daha fazla para harcadıkları için satıcılar tarafından çok seviliyor.

Japonya’da ilkokul çocuklarının sırt çantası

Randoseru firma kataloğu

Tsuchiya adlı pahalı ve ünlü bir randoseru firmasının 2016 kataloğu

Erken okul alışveriş denildiğinde Japonlar için ayrı bir yer ayırmak lazım. İlkokula başlayacak torunu için büyükanne ve büyükbabalar bir yıl (rakamla 1 yıl) öncesinden okul çantası alıyorlar. “Randoseru” adı verilen bu çantaların özelliği çantaların ilkokula başlarken alınıp, 6. sınıfa kadar çocuğun aynı çantayı kullanılmasının beklenmesi. Biçimi ve boyutu birbirinin aynı olan bu çantaların kırmızı renktekileri eskiden daha kız çocuklarının, siyah renktekileri ise erkek çocuklarının kullanımı için satılırmış.

Japon okul çantaları fotoğrafı

Bu rengârenk Japon okul çantaları sadece çocuklar için.

Günümüzde renk ve malzeme çeşidi artan bu çantalar uzun süre dayanması için el yapımı ve kaliteli malzemeden üretiliyor. $80-300 arasında fiyata satılanlar daha çok satılırken, özel derilerden üretilen bazı çantaların fiyatı $800-900 buluyor.

Kökeni Hollandaca, 200 yıl önce kullanılan, sırt çantası anlamına gelen “ransel” kelimesinden türemiş “randoseru” çantalar, dışarıdan aldıkları ürünleri bile geleneksel hale büründürerek gündelik yaşamlarına katmayı seven Japonların bir parçası olmuş.

Diğer ülkelerde durum

HSBC’nin, 15 ülkeden 9 bin ailenin ilkokuldan üniversiteye yaptığı harcama incelemesine göre en çok harcamayı $132.161 ile Hong Kong almış. İkinci sırada Birleşik Arap Emirlikleri, üçüncü sırada Singapur yer alırken, Fransa $16.708 ile 15 ülkelik listenin sonuna yerleşmiş. Fransa’nın bu sonunculuğunun nedeni, ülkedeki eğitim sisteminin parasız, devlet destekli modeline dayanıyor olması olabilir. Oysa ABD gibi ülkelerde yüksek öğretim için çocuk daha doğar doğmaz para biriktirilmeye başlanıyor. Dolayısıyla ABD, Tayvan, Çin, Avusturalya, Malezya, Birleşik Krallık, Meksika, Kanada, Hindistan, Endonezya, Mısır bu sıralamada arada kalıyorlar.

Ailelerin çocuklarının eğitimi için yaptığı harcama ortalaması $44.221 olarak belirtilmiş. İngiliz ve Kanadalı ailelerin çocukları için bu ortalamanın altında harcama yaptıkları görülüyor.

Aynı araştırmada bazı ailelerin $200.000 gözden çıkardığı gözlenmiş. Ebeveynlerin %87’si çocuklarının eğitimine maddi destek veriyormuş. Bu oran yüksek okul ve üniversite düzeyinde %85’te kalıyormuş. Raporda ayrıca ailelerin %82’si çocuklarının başarısı için kendilerini feda etmeye hazır olduğunu söylemişler.

Apple iphone 8 etkinliğini canlı yayımlayan blog adresleri

Evet şu anda teknoloji ve tasarım dünyası geri sayım yapıyor. Bakalım Apple bu kez ne yumurtlayacak? Uluslararası teknoloji haber siteleri etkinliğe dair canlı blog yayınına başladılar.

The Verge’den bu etkinliği izlemek isterseniz: http://bit.ly/2jm1QhN

Tech Crunch’tan izlemek isteyenler içinse linkimiz: http://tcrn.ch/2w3tzJY

Etkinliğin düzenlendiği Steve Jobs Theater’ın mimari yapısını da bu arada çekilen fotoğraflardan az çok görebilirsiniz.

Kabul edelim, günümüzde çok az etkinlik teknoloji, kullanıcı arayüzü tasarımı, ürün tasarımı, mimari, sosyal medya ve pazarlama açısından daha başlamadan bu kadar sansasyon yaratabilir. Bekleyip göreceğiz bakalım!

Köpekbalığı devriyesi: Dron, insan, bilgisayar yazılımı

Reuters’ın haberine göre eylül ayından itibaren Avusturalya’nın bazı kıyılarında dronlar köpekbalığı devriyesine çıkacak.

köpekbalığının dron ile takip edilmesi çizimi

“Biri köpekbalıklarını gözetliyor!”

Dron tarafından operatörüne iletilen canlı görüntüler köpekbalığı taramaya yönelik bir bilgisayar yazılımında incelenecek. İnsan gözüyle yapılan taramada yüzde 20 ila 30 arasında bir başarı sağlanırken, “dron+insan+bilgisayar programı” işbirliği sayesinde bu oranı yüzde 90‘a çıkarmayı hedefliyorlar. Projenin araştırma görevlilerinden Dr. Nabin Sharma (University of Technology Sydney – School of Software) amaçlarının “insanları işinden etmek olmadığı, onların daha doğru sonuçlar almasını sağlamak olduğu”nu söylüyor.

Dronun üzerinde köpekbalığı tehlikesi algılandığı anda etraftaki yüzücüleri uyarmak amacıyla bir megafon bulunuyor. Ayrıca dronun yüzücülere şişme bir bot ve işaret fişeği de atabilmesi planlanmış. Projenin ticari ayağını oluşturan Little Ripper Group aynı zamanda bir “köpekbalığı kovucu” üzerinde de çalışıyormuş.

Yapay zekâ işimizi elimizden alacak diyenlere duyurulur: Artık farklı iş kolları için alışılmışın dışında ekipler kuruluyor haberiniz olsun!

Havadan dron yağıyor!

Dron camiasında başını alıp giden dronlardan sonra bu yaz yere çakılan dronları duyduk. Dron dünyasının köklü firması DJI, bazı dronlarının havalandıktan bir süre sonra kendini kapatarak düştüğüne yönelik şikâyetler alınca çareyi aygıt yazılımını güncellemekte buldu. Pil yönetim sistemi ve güç kaynağındaki bir problemin Spark model bazı dronlarında bu soruna yol açtığını belirtti. Yine de firma, 1 Eylül’e kadar güncelleme yapılmayan Spark’ların, bu tarihten sonra havalanamayacağını duyurdu.

Haberin tümünü The Verge‘den okuyabilirsiniz.

Bayram, tatil, e-ticaret ve androidler elektrikli koyun düşler mi?

Bayram haftası tüm hızıyla devam ediyor. 30 Ağustos Zafer Bayramı’nı kutladık. Şimdi de Kurban Bayramı’nın ilk günündeyiz. İdari izin yapanlar uzun(nnn) tatilden mutlu, şehirde kalan benim gibiler ise “onlar gitti, şehir boşaldı” diye huzurlu. Son iki haftanın -magazin haberlerini saymazsak- gündemi meşgul eden konuları sıcaklar, yağışlar, kurbanlık alışverişi ve bayram tatili giderleri. Son iki konuyu biraz açalım:

Elektronik koyun

akıllı telefonda koyun çizimi

İnternetten büyük ve küçük baş hayvanlarınızın “seceresini” araştırabilirsiniz.

90’lı yıllarda kurbanlık koyun ve internet kelimelerini yan yana kullanmayı aklımızdan bile geçirmezken, şimdi alınan büyük veya küçük baş kurbanlık ile ilgili bilgiler bir mobil uygulama üzerinden sorgulanabiliyor. T.C. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı tarafından web sitesinde yayımlanan “Küpe Sorgulama” isimli mobil uygulama ile alınan kurbanlık hakkında bilgiye ulaşılabiliyor. Uygulamayı indiremeyenler ise https://hayvanbilgi.tarim.gov.tr/ sitesinden yine küpe numarası sorgulatabiliyorlar.

 

Bir de kurban rehberi hazırlanmış. Kurbanlık hayvan alımında ve kesiminde dikkat edilecek hususlar hakkında bilgilendirme amacıyla pdf belgesi oluşturulmuş. Ehil olmayan kişiler tarafından kesilen ve düzgün koşullarda saklanmayan derilerden yaklaşık yüzde 20 ekonomik kayıp oluştuğu söyleniyor. Sabahtan beri haberlerde kurban keserken yaralananları duyuyoruz. İşte böyle anlarda “keşke akıllı telefonda mesajlaşacağınıza biraz zaman ayırıp bu rehberi okusaydınız” demek geçiyor insanın içinden.

Android’ler Elektrikli Koyun Düşler mi?

Do androids dream of electric sheap kitap kapağı

İlk baskısı 1968’de yapılmış, ben 40 yıl sonra SF Masterworks’a ait bir baskıyı bulmuşum.

Kurbanlık koyun ve tatil derken, Kurban Bayramı’nda dinlenenlere bir de kitap önereyim. Orijinal adı “Do Androids Dream of Electric Sheep” olan, dilimize “Android’ler Elektrikli Koyun Düşler mi?” olarak çevrilen Philip K.Dick’in 1968 yılında yayımladığı bu bilim kurgu romanını okuyabilirsiniz. “Blade Runner” (Bıçak Sırtı) filmine de temel olan bu romanda tükenmiş dünyada “gerçek” bir hayvan sahibi olmak isteyen kahramanımızın avladığı androidlere karşı olan düşüncelerindeki değişimi izliyoruz. Nasıl kahramanımız “gerçek bir koyun” sahibi olmanın hayalini kuruyorsa, androidler de belki “elektrikli bir koyun” sahibi olmak istiyordur?

Kurbanın teknolojik (!) kısmını yazdık. Biraz da harcamalara bakalım.

Kurban Bayramı’nın e-ticarete yansıması

Gittigidiyor‘un açıkladığı 1-22 Ağustos 2017 satış verilerine göre derin dondurucu satışı geçen yıla göre 3 kat artmış. Kıyma makinesi satışlarında ise 2 kat kadar bir artış var. Üç büyük şehrimiz her iki ürünün en fazla ilgi gördüğü iller. Bu illerin yanı sıra, derin dondurucuya Bursa ve Kocaeli’den, kıyma makinesine ise Gaziantep ve Hatay’dan talep var. Kıyma makinesi için tüketiciler 200 TL, derin dondurucu içinse 1.000 TL’yi gözden çıkarmış.

Özellikle derin dondurucu alımında oldukça istikrarlı bir toplumuz galiba. Neden derseniz? Bundan 2 yıl önce aktif olan kliksa.com adlı çevrimiçi ticaret platformu -ki daha sonra küçültülerek TeknoSA’nın altında bir outlet kanalına dönüşmüştür-tarafından açıklanan Kurban Bayramı öncesi ve boyunca yapılan alışverişlere yönelik değerlendirme de benzer bir sonuç gösteriyordu. Derin dondurucu talebi o dönem de önceki yıllara göre 2,5 kat artış göstermiş ve erkek tüketicilerin akıllı telefondan sonra en çok rağbet gösterdiği ürün olmuş.

Tabii derin dondurucu satışlarında yalnız bayramın değil, sıcakların da etkisi olabilir.

E-ticaretin sıcakla arası nasıl?

E-ticaret sitesi avantajix.com 8 Temmuz-8 Ağustos 2017 tarihleri arasında yapılan çevrimiçi alışveriş verilerini Mayıs ayı verileriyle karşılaştırmış ve 30 derecenin üstündeki havalarda çevrimiçi alışverişte artış olduğunu gözlemlemiş. Bu artış, hava sıcaklığı 30-35 dereceyken yüzde 60-70, 35-37 derecedeyken yüzde 100, 40 dereceye yaklaştığında ise yüzde 130’a ulaşmış. Sıcak havalarda alışverişin en yoğun olduğu saat aralığı ise 12.00-16.00 olarak belirlenmiş.

Böyle sıcak havalarda marketlerin çevrimiçi siteleri, yüzde 35 ile satışta en fazla artış gösteren siteler. Onu fırsat siteleri ile kozmetik ürün siteleri izliyor. Bu sitelerdeki alışveriş trafiğinin artışında tatil için harcama yapacak kitlenin rolü de olsa gerek. Ne yazık ki bu konuda elimde başka bilgi olmadığından dolayı, yalnızca spekülasyon yapabiliyorum.

Bayram tatilinin e-ticarete faydası

Gelelim bayram tatiline. 30 Ağustos Zafer Bayramı ile Kurban Bayramı tatillerinin birleştirilmesinin turizmde canlılık bekleniyordu. Hatta bu tatil süresince de e-ticaret sektörünün 1 milyar TL ciro yapmayı hedeflediği belirtiliyordu. Zaten geçtiğimiz günlerde otel konaklamaları, yurt içi ve yurt dışı turları, uçak ve otobüs biletleri online satışlarının günlük yüzde 150-200 arasında arttığı açıklanmıştı. Daha önce kapısını yerli turiste açmamış oteller için kötü geçen 2017 yazının zararları, bayram tatiline gelen yerli turistle az da olsa giderilecek gibi gözüküyor.