E-ticarette Yalnızlar Günü (Singles Day) Etkisi!

Özel günlerin pazarlamaya etkisinden, tüketim toplumunu nasıl yönlendirdiğinden, ticareti canlandırmak için nasıl türlü şekillere büründüğünden, getirilerinden ve götürülerinden zaman zaman söz ediyorum. Kasım ayı, ülkemizdeki özel gün harcamaları açısından kısır bir ay sayılır. 24 Kasım’daki Öğretmenler Günü dışında bir harcama yapıldığı pek görülmüyor. Eskiden onda da en fazla bir çiçek alırdık. Ancak duyduğuma göre şimdiki öğretmenlerin bir kısmı (hepsi değil elbette!) aksesuar, giysi türü hediyelere hayır demiyorlarmış. Galiba böyle bir günü de harcama yapmak için bahane haline getirmeyi başarmışız.

Başka ülkelere baktığımızdaysa Kasım ayının oldukça hareketli geçtiğini görüyoruz. Örneğin, şu anda Çin dışında çok bilinmeyen, hatta kutlanmayan Yalnızlar Günü veya Bekârlar Günü olarak çevirebileceğimiz Singles Day satış rekorlarının kırıldığı bir gün. 11/11 yani kasım ayının 11. günü kutlanan bu özel gün kıta Çin’indeki gençler arasında bir sosyalleşme ve eğlence günü olmuş. 11. ayın 11. günün seçilme nedeni ise 1 rakamının tek başına olanları ve yalnız olan bu insanların bir araya gelişini sembolize etmesi. 90’lı yıllarda bir üniversite etkinliği olarak başlamış. Üniversiteden mezun olanlar iş hayatında da bunu gelenekselleştirmeye ve akıma dönüştürmeyi başarmışlar. Bekârların, tek başına olanların bir araya gelip eğlendiği bu günün amacı bekârlığa övgü gibi gözükse de aslında kendine bir sevgili/eş bulmak.

Alibaba.com e-ticaret platformu bu yıl Yalnızlar Günü’nü en kârlı kapatan olmuş. Kampanya gününün ilk 2 dakikasında platform üzerinden 1 milyar ürün satılmış. 30 dakikada ise bu miktar 7 milyar ürüne ulaşmış. Bu güne yönelik satış etkinliğine katılan firmaların 40.000 Çin dışından firmalar olmuş. Alibaba’da bu güne ait satış rakamı 25 milyar dolar olarak açıklanmış.

Alibaba’nın en yakın rakibi olan bir başka Çin menşeili site JD.com ise rakibi kadar büyük satış rakamlarına ulaşmamış. Yine de 1-12 Kasım arasında bu siteden yapılan satışların 19 milyar doları bulduğu belirtilmiş.

Bu iki e-ticaret platform arasında içerik ve işletim açısından bazı önemli farklılıklar var. Alibaba’nın özelliği firmalar arası (Business to Business-B2B), firmadan tüketiciye (Business to Consumer-B2C) satış imkânı sağlayan bir nevi pazar yeri görüntüsü çiziyor. Ayrıca bulut sistemi, çevrim içi ödeme sistemi gibi alanlarda da faaliyet gösteriyor. JD.com ise, ilk kurulduğunda Alibaba’nın yöneticileri tarafından kendi platformları altında faaliyet gösterilmesi istenen bir firma. Yani daha kuruluş aşamasında kendilerine rakip olabileceği düşünülerek hâkimiyet altına alınmaya çalışılmış. Ancak JD.com’un kurucuları bunu istememiş. Şu anda doğrudan satışta Çin’in en büyük e-ticaret firması ve yapı olarak dikey pazarlama yöntemini kullanıyor. Bir nevi Çin’in Amazon.com’u denilebilir.

Önümüzdeki yıllarda satışların daha da artacağını öngörmek pek de zor değil. Çünkü 2020 yılında Çin’deki bekâr erkek sayısının 35 milyona ulaşacağı tahmin ediliyor. Aynı yıl Çin e-ticaret pazarının ise ABD, Japonya, Almanya, İngiltere ve Fransa’nın toplamından daha büyük olacağı öngörülüyor.

Gelelim diğer ülkelerdeki yoğun harcama yapılan günlere… Kasım ayının 11’i kadar olmasa da yoğun alışveriş yapılan iki günden söz etmek lazım. Bunlardan ilki Kara Cuma (Black Friday).

Hani o Hollywood filmlerinde insanların akşamdan sabaha uzuuuun kuyruklar oluşturduğu ve mağaza kapıları açılır açılmaz birbirlerini ezerek içeri akın ettiği gün. ABD’de kasım ayının 4. perşembesi Şükran Günü, ertesi günü ise Kara Cuma’dır. 1952 yılından beri yapılan bu gün, Noel öncesi alışveriş çılgınlığının da başlangıcıdır. Sınır komşusu Kanada’yı da etkilemiştir. Ayrıca Hindistan’dan Belçika’ya kadar birçok ülkede de aynı adla benzer uygulamalar görülmektedir. Ancak hepsinin aynı tarihe denk gelmez. Bizde de geçtiğimiz yıllarda bazı mağazalarda bu etkinlik yapılmıştır. Hatta hatırlarsanız uluslararası bir lüks tüketim markasının kapıları açmasıyla meşhurlarımız bir çanta için saç saça baş başa kavgaya tutuşarak ana haber bültenlerine konu olmuşlardır.

İkinci günümüz bu kadar gürültülü geçmese de 2005 yılında e-ticaret üzerine çalışan pazarlamacılar tarafından hizmetimize sunulmuş bir gün olan Siber Pazartesi (Cyber Monday).

Şükran Günü hafta sonu iş yoğunluğundan dolayı alışveriş yapamayanların, bu günün ardından gelen pazartesi günü internetten ucuza alışveriş yapmasına olanak tanır (!) Büyük perakendecilerle başa çıkamayan küçük firmaların da katıldığı bu etkinlik, isminden de anlaşılacağı üzere çevrim içine özel bir uygulamadır.

Yapılan araştırmalarda Kara Cuma’da teknolojik ürünlere ilginin yoğun olduğunu, siber Pazartesi’de giysi, aksesuar türevlerinde daha çok satış yapıldığı görülmüştür. Siber Pazartesi, dünya genelinde çevrim içi perakende satışlarda kullanılan bir terime dönüşmüştür. Yine de 2016 yılında yapılan harcamalara bakıldığında Yalnızlar Günü’ndeki harcamaya hiçbiri henüz ulaşamamıştır.